Diagnoza nowotworowa to moment, który zmienia wszystko. Wśród wielu wyzwań, jakie się pojawiają, jednym z najtrudniejszych może być decyzja o rzuceniu palenia. Choć może się wydawać, że to nie najlepszy czas na zmiany, prawda jest inna – rzucenie palenia po diagnozie raka może znacząco poprawić skuteczność leczenia i zwiększyć szanse na wyzdrowienie. Przeczytaj jak skutecznie rzucić palenie po diagnozie raka i odzyskać kontrolę nad swoim zdrowiem.
Dlaczego warto rzucić palenie po diagnozie nowotworowej?
Palenie tytoniu zwiększa ryzyko nowotworów, ale także pogarsza wyniki leczenia w przypadku już istniejącej choroby. Oto kilka kluczowych powodów, dla których warto podjąć decyzję o rzuceniu palenia:
- Poprawa skuteczności leczenia – dym tytoniowy zawiera ponad 4000 substancji chemicznych, które mogą osłabiać działanie chemioterapii, radioterapii i leków celowanych.
- Szybsza regeneracja organizmu – palenie spowalnia gojenie się ran pooperacyjnych i zwiększa ryzyko powikłań.
- Zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby – rzucenie palenia zmniejsza prawdopodobieństwo ponownego pojawienia się nowotworu lub rozwoju innych nowotworów.
- Poprawa jakości życia – ograniczenie duszności, kaszlu, zmęczenia oraz poprawa kondycji fizycznej.
- Większa długość życia – badania pokazują, że osoby, które rzuciły palenie po diagnozie, żyją dłużej niż Ci, którzy kontynuują palenie.
Eliminacja nałogów jest jednym z 4 filarów prehabilitacji. Prehabilitacja to wielokierunkowe, holistyczne przygotowanie pacjenta do leczenia szczególnie operacyjnego i onkologicznego. Prehabilitacja to szereg działań profilaktycznych opartych o aktualną wiedzę, które mają na celu stworzenie rezerwy czynnościowej i metabolicznej, aby organizm lepiej zareagował na wysiłek i obciążenie związane z leczeniem.
Dlaczego tak trudno rzucić palenie?
Tu głównym winowajcą jest nikotyna. Mimo że, nie jest główną przyczyną nowotworów, to skutecznie pilnuje, abyś systematycznie wprowadzał do swojego organizmu kolejne dawki dymu tytoniowego a wraz z nim szereg substancji chemicznych zatruwających tkanki. Nikotyna w wielu mechanizmach przyczynia się do rozwoju chorób współistniejących, zwiększa ryzyko powikłań i hamuje proces leczenia.
Nikotyna wpływa negatywnie na gen p53, którego zasadniczą funkcją jest powstrzymywanie niekontrolowanego rozwoju komórek, czyli powstawania nowotworów. Rezygnując z nikotyny, pozwalasz, aby Twój organizm uruchomił swój wyspecjalizowany system obronny. W ten sposób przyczyniasz się do zmniejszenia ryzyka mikroprzerzutów, nawrotów i kolejnego pierwotnego nowotworu.
Pamiętaj o tym kiedy sięgniesz po e-papieros, podgrzewacze tytoniu, NTZ. Wiemy, że nikotyna w każdej postaci ma negatywne skutki dla zdrowia. Choć bez tradycyjnego spalania w formie papierosa to mniejsze zło to nadal zło!
Nikotyna, jak i inne substancje zawarte w tytoniu i w dymie tytoniowym powodują silne uzależnienie fizyczne i psychiczne. Nikotyna przenika do organizmu człowieka przez błony śluzowe i skórę. Złożoność jej działania związana jest z różnymi rodzajami receptorów nikotynowych, które zlokalizowane są w całym organizmie. Na skutek łączenia się nikotyny z receptorami nikotynowymi zwiększa się stężenie dopaminy w mózgu i dochodzi do chwilowej poprawy nastroju. Jeśli nikotyna dostarczana jest regularnie, w mózgu pod jej wpływem następuje zwiększenie liczby receptorów nikotynowych, ale zarazem mózg staje się coraz mniej na nikotynę wrażliwy. Dlatego, aby uzyskać efekt podobny jak w początkowym okresie palenia, potrzebuje coraz więcej nikotyny, czyli coraz większej liczby papierosów. Mamy wówczas do czynienia z rozwojem tolerancji. Jest to klasyczne błędne koło mechanizmu uzależnienia fizycznego, w którym z każdym następnym wypalonym papierosem zwiększa się ilość nikotyny, jaką trzeba przyjąć kolejnym razem, by osiągnąć podobny poziom pobudzenia i koncentracji.
Zespół uzależnienia od nikotyny (tytoniu) to choroba, którą opisano w klasyfikacji ICD-10 i można ją leczyć.
Jak przygotować się do rzucenia palenia?
Rzucenie palenia to nie tylko kwestia silnej woli – to proces. W przypadku uzależnienia od tytoniu działają zarówno mechanizmy fizjologiczne, związane z oddziaływaniem nikotyny na ośrodkowy układ nerwowy, jak i psychologiczne, dotyczące emocji, motywacji i nawyków. Zaprzestawanie palenia wymaga gotowości do zmiany stylu życia, konsekwencji w działaniu oraz umiejętności radzenia sobie z pokusami. Jeśli podjąłeś już decyzję o rzuceniu palenia, to gratuluję! Teraz czas na odpowiednie przygotowanie, które zwiększy szanse na sukces i pomoże uniknąć nawrotów. Jak zaplanować ten proces, by skutecznie zerwać z nałogiem?
1. Znajdź swoje dlaczego ?
Koniecznie zapisz powody, dla których chcesz rzucić palenie. Może to być chęć poprawy wyników leczenia, troska o bliskich lub poprawa kondycji fizycznej. Dodatkowych argumentów możesz poszukać w poprzednim artykule. Nie pomijaj tego kroku. Ta lista wzmocni Twoją motywację w trudnych momentach. „Bo lekarz mi kazał” może być dobre na początek, ale jeśli nie znajdziesz swojego powodu, będzie Ci trudno wytrwać. Zamiast grać z lekarzami do jednej bramki, będziesz się z nimi bawił w kotka i myszkę, próbując znaleźć miejsce, aby w spokoju się zaciągnąć.
2. Ustal cel – wybierz konkretną datę.
Nie odkładaj decyzji na później. Zapisz punkt z którego startujesz czyli datę i liczbę wypalanych w tym momencie papierosów. Wyznacz dzień, od którego przestaniesz palić i trzymaj się tego terminu. Pomocne może być rozpisanie tego celu na etapy. Akcentowanie kolejnych etapów może być bardzo motywujące ale da Ci również informację, że tracisz cel z oczu. Poniżej znajdziesz również Test uzależnienia od nikotyny według Fagerströma, który dokładniej pomoże Ci określić stopień uzależnienia od nikotyny.
3. Powiadom bliskich.
Wsparcie ze strony rodziny i przyjaciół może mieć ogromne znaczenie. Poproś ich o pomoc w chwilach słabości. A może ktoś się przyłączy i rzuci palenie razem z Tobą?
4. Unikaj sytuacji, które kojarzą Ci się z paleniem
Pewnie palisz od dawna i może nie zastanawiałeś się kiedy i dlaczego zacząłeś. Uświadomienie sobie, co daje Ci papieros i w jakich sytuacjach najczęściej palisz, mocno podnosi szanse na znalezienie skutecznej metody i sukces w zerwaniu z nałogiem. Jeśli paliłeś przy kawie, po posiłku lub w stresujących sytuacjach – spróbuj zmienić te nawyki. Znajdź alternatywne zajęcia, np. żucie gumy, krótki spacer, głębokie oddechy. I jeszcze jedno narzędzie, które możesz wykorzystać.
5. Przygotuj plan radzenia sobie z głodem nikotynowym
Objawy odstawienia mogą być trudne, dlatego warto znać metody radzenia sobie z nimi. Rzucanie palenia w tak szczególnych okolicznościach jak diagnoza nowotworowa tu duże wyzwanie. Zastanów się co prócz palenia sprawia Ci przyjemność a zarazem podnosi poziom dopaminy. Pomocna tu może być aplikacja, w której jak w grze przechodzisz kolejne etapy i otrzymujesz odznaczenia. Nie zapominaj o specjalistycznej pomocy i lekach.
Skuteczne metody rzucania palenia
Badania pokazują, że najlepsze efekty daje połączenie 2 lub więcej metod. Moment w którym się znajdujesz jest szczególnie trudny. Samo podejrzenie choroby nowotworowej jest olbrzymim stresem ale jest również ogromną motywacją. Aby skutecznie rzucić palenie po diagnozie raka trzeba dobrze dobrać metodę.
1. Nikotynowa terapia zastępcza (NTZ)
Produkty takie jak plastry, gumy do żucia, pastylki czy inhalatory pomagają stopniowo zmniejszać ilość nikotyny w organizmie, łagodząc objawy odstawienia.
2. Leki mogą skutecznie wspierać rzucenie palenia poprzez zmniejszenie ochoty na nikotynę i łagodzenie objawów odstawienia. Do wyboru masz leki OTC: zawierające cytyzynę i na leki na receptę zawierające bupropion.
Struktura chemiczna i działanie cytyzyny jest podobna do nikotyny. Lek znosi objawy występujące po odstawieniu nikotyny. Badania pokazują, że cytyzyna znacząco zwiększa szanse na rzucenie palenia w porównaniu do placebo. Do wyboru masz cytyzynę w postaci kapsułek lub tabletek(Tabex, Desmoxan, Recigar) . Standardowy cykl leczenia trwa około 25 dni, co może ułatwić wytrwanie w postanowieniu rzucenia palenia. Jeśli zastosujesz się do procedury zaproponowanej przez producenta nie palisz już po 5 dniach.
3. Terapia behawioralna i psychologiczne wsparcie
Konsultacje z psychologiem lub terapeutą pomagają zmienić podejście do nałogu i wypracować nowe mechanizmy radzenia sobie ze stresem.
4. Grupowe programy wsparcia
Spotkania z osobami, które również rzucają palenie, mogą być motywujące i dostarczyć cennych wskazówek. Dostęp do takich osób zapewniają niektóre aplikacje wspierające proces rzucenia palenia.
5. Telefoniczne poradnie dla palaczy
W Polsce działa m.in. Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym (tel. 801 108 108), gdzie można uzyskać wsparcie specjalistów. Możesz poprosić o wypełnienie formularza https://jakrzucicpalenie.pl/zgloszenie-do-telefonicznej-poradni-pomocy-palacym/ swojego Onkologa, Anestezjologa, Lekarza Rodzinnego lub innego Znajomego Medyka.
6. Aplikacje do rzucenia palenia
Jak rzucić palenie, EasyQuit – Rzuć palenie, Kwit – rzucenie palenia, QuitNow!, Smoke Free. Pomogą w utrzymaniu motywacji.
Radzenie sobie z objawami odstawienia
Objawy odstawienia są przejściowe i mijają po kilku tygodniach ale są jedną z głównych przyczyn dla których wiele osób boi się podjąć próbę zerwania z nałogiem lub rezygnują w trakcie. Objawy odstawienia są nieodłączną częścią rzucania nałogi. Z objawami odstawienia można sobie radzić naturalnie przez zmianą nawyków lub wspomagając farmakologicznie. Wybierz metodę, która najlepiej pasuje do Ciebie.
Drażliwość i stres – stosowanie technik relaksacyjnych, medytacja, głębokie oddychanie.
- Zwiększony apetyt – sięganie po zdrowe przekąski, regularna aktywność fizyczna.
- Problemy ze snem – unikanie kofeiny wieczorem, relaksujące rytuały przed snem.
- Trudności z koncentracją – krótkie przerwy w pracy, techniki poprawiające skupienie.
- Obniżony nastrój, drażliwość, problemy za snem – leki OTC i na receptę.
Historie sukcesu
Wielu pacjentów onkologicznych z powodzeniem rzuciło palenie, co znacząco poprawiło ich wyniki leczenia i jakość życia. Oto historia jednej z nich:
Marta, 54 lata, zdiagnozowana z rakiem płuc: „Kiedy dowiedziałam się o diagnozie, czułam się przytłoczona. Mój lekarz powiedział mi, że rzucenie palenia może poprawić skuteczność leczenia. Skorzystałam z terapii nikotynowej i wsparcia psychologa. Było ciężko, ale po kilku tygodniach czułam się znacznie lepiej. Moja skóra wygląda zdrowiej, lepiej oddycham, a kaszel ustąpił. Wiem, że zrobiłam to dla siebie i swojej rodziny.”
Podsumowanie
Rzucenie palenia po diagnozie nowotworowej to najlepsza decyzja, jaką możesz podjąć dla swojego zdrowia. Skorzystaj z dostępnych metod wsparcia, przygotuj się na trudniejsze chwile i pamiętaj, że każda chwila bez papierosa to inwestycja w Twoje życie. Nie jesteś sam – sięgnij po pomoc i zacznij już dziś!
Ten artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i nie może zastąpić porady lekarskiej. Moim celem jest edukowanie pacjentów, aby świadomie mogli podjąć najlepsze dla nich decyzje. Chcę aby, wiedza którą przekazuję pomogła aktywnym pacjentom lepiej komunikować się z lekarzami i optymalnie wykorzystać czas swojej wizyty.
Źródła:
How to Quit Smoking. CDC (15.05.2024). https://www.cdc.gov/tobacco/about/how-to-quit.html. dostęp: 17.02.2025.
Quit Smoking For Better Health. CDC (22.01.2020). https://www.cdc.gov/tobacco/tobacco-features/surgeon-generals-report.html. dostęp: 17.02.2025.
Korczyk M. Jak rzucić palenie w „aptece”? (22.12.2019).https://pantabletka.pl/jak-rzucic-palenie-w-aptece/. dostęp: 17.02.2025.
Przepiórka I. Wszystko jest trudne, zanim stanie się łatwe. JAK RZUCIĆ PALENIE.(17.12.2024) https://jakrzucicpalenie.pl/rzucenie-palenia/. dostęp: 17.02.2025
Dietetyk kliniczny specjalizujący się w opiece nad pacjentami onkologicznymi. W pracy łączy żywienie kliniczne z podejściem pełnym zrozumienia – od prehabilitacji i żywienia okołooperacyjnego po leczenie żywieniowe i wsparcie w rekonwalescencji.